Đường Lâm xưa và nay

Lịch sử hình thành làng cổ

image

Làng cổ Đường Lâm là cụm làng bao gồm các làng Mông Phụ, Cam Thịnh, Đông Sàng và một số làng lân cận. Theo các tài liệu lịch sử và truyền khẩu dân gian, vùng đất này đã được hình thành và phát triển liên tục từ hơn một thiên niên kỷ trước.

Trải qua nhiều biến động của lịch sử, Làng cổ Đường Lâm vẫn giữ được cấu trúc làng Việt cổ điển với đình làng, cổng làng, giếng nước, đường gạch ong và các ngôi nhà cổ nhiều thế hệ. Sự bền vững ấy không đến từ những công trình đồ sộ, mà từ ý thức gìn giữ của cộng đồng cư dân – những người coi làng như một phần máu thịt của mình.

image

Linh hồn của làng cổ

Lịch sử hình thành làng cổ

Điều làm nên sức hút đặc biệt của Đường Lâm chính là nét cổ kính độc đáo được gìn giữ nguyên vẹn qua bao đời. Những con đường lát gạch nghiêng, những bức tường đá ong phủ rêu xanh, mái ngói rêu phong hay cánh cổng làng nhuốm màu thời gian… tất cả như đưa du khách lạc vào một không gian cổ tích. Đá ong – biểu tượng kiến trúc đặc trưng – hiện diện khắp nơi, từ cổng nhà, giếng nước đến đình làng, tạo nên nét riêng không nơi nào có được.

Gạch ong là vật liệu đặc trưng làm nên diện mạo độc nhất của Đường Lâm. Với màu sắc tự nhiên, kết cấu xốp, gạch ong giúp điều hoà nhiệt độ trong nhà và bền vững theo thời gian. Những bức tường gạch ong không chỉ là công trình xây dựng, mà còn là dấu ấn của tri thức dân gian, của sự thích nghi thông minh giữa con người và môi trường sống.

image

Dấu ấn của thời gian

Dấu ấn thời gian trên miền đá ong xứ Đoài

Nếu như phố cổ Hội An quyến rũ bởi sắc vàng của những bức tường vôi hay mái ngói âm dương, thì Đường Lâm lại gây thương nhớ bằng vẻ đẹp trầm mặc, xù xì và can trường của đá ong (laterite). Thứ vật liệu đặc trưng được lấy từ lòng đất mẹ xứ Đoài ấy đã kiến tạo nên diện mạo độc nhất vô nhị của ngôi làng. Màu nâu vàng sậm, bề mặt thô ráp của những bức tường đá ong trải qua hàng trăm năm tuế nguyệt, hứng chịu nắng mưa, đã trở nên rắn rỏi và nhuốm màu rêu phong cổ kính.
Bước qua cổng làng Mông Phụ với cây đa già tỏa bóng mát rượi bên bến nước, sân đình, du khách như lạc bước vào một không gian của ký ức. Những con ngõ nhỏ quanh co lát gạch nghiêng hình xương cá dẫn lối vào từng nếp nhà. Ở đó, dưới những mái ngói mũi hài cong vút, là những ngôi nhà gỗ xoan, gỗ mít có tuổi đời từ 200 đến 400 năm vẫn đứng vững chãi, che chở cho các thế hệ gia đình “tứ đại đồng đường” cùng chung sống.

image opacity
image opacity
image opacity
image opacity

Hành trình khám phá

Hệ thống di tích tiêu biểu

Đình Mông Phụ

icon Google Map

Linh hồn của làng

Nằm ngay trung tâm làng, ngôi đình bề thế với kiến trúc Việt - Mường độc đáo (sàn gỗ cách mặt đất) là nơi thờ Tản Viên Sơn Thánh. Đây là không gian sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng linh thiêng, là trái tim gắn kết cộng đồng làng xã.
image
image
image
image

Các ngôi nhà cổ

icon Google Map

Nơi thời gian ngưng đọng

Đường Lâm hiện còn giữ được gần 1.000 ngôi nhà truyền thống, trong đó có những ngôi nhà niên đại từ 200 – 400 năm. Đây là những "bảo tàng sống" chân thực nhất. Đặc điểm: Nhà thường được xây 5 gian hoặc 7 gian bằng gỗ xoan, gỗ mít, mái lợp ngói mũi hài, tường vách và cổng làm bằng đá ong. Sân nhà rộng, lát gạch Bát Tràng, có vườn cây, giếng nước, tạo nên không gian sống hài hòa với thiên nhiên. Các địa chỉ tham quan nổi tiếng: Nhà cụ Nguyễn Văn Hùng, nhà cổ ông Hà Hữu Thể, nhà cổ bà Dương Thị Lan... Hãy bước vào bên trong, ngồi xuống chiếc chõng tre, uống chén nước chè và nghe gia chủ kể chuyện.
image
image
image
image

Giếng cổ

icon Google Map

Không gian tâm linh

Là nét văn hóa đặc trưng, mang đậm dấu ấn tâm linh và kiến trúc độc đáo với vật liệu chủ yếu bằng đá ong cứng, nước trong xanh quanh năm. Cùng với cây đa, sân đình, cổng làng, giếng cổ là thành phần không thể thiếu trong không gian văn hóa, biểu tượng cho sự kết nối cộng đồng và hồn quê xứ Đoài. Một số giếng nổi bật được nhắc đến như giếng xóm Phủ, giếng xóm Miễu (được cho là cặp mắt rồng của làng), giếng đình Mông Phụ, giếng Hè, giếng Giang.
image
image
image
image

Chùa Mía

icon Google Map

Không gian tâm linh

Nằm ở thôn Đông Sàng, Chùa Mía là một trong những ngôi chùa cổ và đẹp nhất xứ Đoài. Ngôi chùa nổi tiếng với kiến trúc "nội công ngoại quốc" và đặc biệt là hệ thống 287 pho tượng Phật cổ, được đánh giá là một kho tàng nghệ thuật điêu khắc vô giá.
image
image
image

Cổng làng Mông Phụ

icon Google Map

Linh hồn của làng

Được xây dựng từ thời Hậu Lê, đây là chiếc cổng làng cổ kính tiêu biểu còn sót lại ở Bắc Bộ. Hình ảnh cổng làng nép mình dưới bóng cây đa cổ thụ hàng trăm năm tuổi, bên cạnh là bến nước, ao sen... chính là bức tranh kinh điển về làng quê Việt Nam mà ai đi xa cũng nhớ về.
image
image
image
image
image
image

Lăng và Đền thờ Ngô Quyền

icon Google Map

Dấu ấn "Đất hai Vua"

Nằm trên một đồi đất cao, thoáng đãng. Đây là nơi an nghỉ của vị vua đã làm nên chiến thắng Bạch Đằng giang lẫy lừng năm 938, mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc.
image
image
image
image

Đền thờ Phùng Hưng

icon Google Map

Dấu ấn "Đất hai Vua"

Ngôi đền trang nghiêm, cổ kính, nơi tưởng nhớ vị thủ lĩnh đã lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa chống lại ách đô hộ nhà Đường.
image
image
image
image

Rặng duối cổ

icon Google Map

Dấu ấn "Đất hai Vua"

Tương truyền là nơi Ngô Quyền từng buộc voi chiến và ngựa chiến. Rặng duối 18 cây với hình thù kỳ thú là minh chứng sống động cho lịch sử hào hùng của mảnh đất này.
image
image
image
image

Dấu ấn những danh nhân

Vùng đất "địa linh nhân kiệt"

Đường Lâm không chỉ đẹp ở cái vỏ kiến trúc, mà còn quý ở bề dày lịch sử hào hùng. Hiếm có ngôi làng nào trên đất nước Việt Nam lại là nơi sinh ra hai vị vua lừng lẫy trong lịch sử dân tộc: Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng và Ngô Quyền – người đã chấm dứt ngàn năm Bắc thuộc với chiến thắng Bạch Đằng giang lịch sử.
Chính vì thế, Đường Lâm còn được gọi là “đất hai vua” với niềm tự hào khôn xiết. Những di tích lịch sử như đền thờ, lăng mộ của các ngài, hay rặng duối cổ tương truyền là nơi Ngô Quyền buộc voi chiến… vẫn uy nghiêm tồn tại, kể mãi câu chuyện về truyền thống yêu nước và tinh thần thượng võ của cha ông.

image opacity

Ngô Quyền (898–944) là vị anh hùng dân tộc kiệt xuất, người đã mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Ông sinh ra và lớn lên tại vùng đất Đường Lâm, nơi hội tụ truyền thống yêu nước, tinh thần quật cường và ý chí tự cường của cư dân xứ Đoài.

Ngô Quyền

(898–944)

left
right
image
image opacity
image opacity

Ghé thăm Đường Lâm, du khách không thể bỏ qua đền thờ Phùng Hưng – nơi phụng thờ vị anh hùng được nhân dân tôn kính là Bố Cái Đại Vương. Sinh ra tại thôn Cam Lâm, ông là hào trưởng uy dũng đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa lật đổ ách đô hộ nhà Đường vào thế kỷ VIII. Với kiến trúc cổ kính thâm nghiêm, ngôi đền không chỉ là điểm tựa tâm linh mà còn là niềm tự hào về truyền thống ‘Địa linh nhân kiệt’ của mảnh đất hai vua này

Ngô Quyền

(898–944)

left
right
image
image opacity